Ustawowy obowiązek utworzenia służby BHP jest na pracodawcę nakładany dopiero w momencie, gdy liczba pracowników przekracza 100 osób.
Dobrą praktyką może być utworzenie odrębnej komórki BHP również w mniejszych zakładach pracy. W takim przypadku wiele osób może się zastanawiać czym tak właściwie jest służba BHP i jakie stanowiska mogą ją tworzyć oraz jakich kwalifikacji należy wymagać od przyszłego pracownika tej służby.
Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 roku w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy, służbą bezpieczeństwa i higieny pracy (zwaną dalej służbą BHP) może być jedno lub wieloosobowa wyodrębniona komórka organizacyjna. Głównym celem służby BHP jest organizacja profilaktycznej działalności mającej na celu zapobieganie zagrożeniom zawodowym występującym na stanowiskach pracy, jak również działania służące poprawie dotychczasowych warunków bezpieczeństwa i higieny pracy. Dodatkowo służba BHP pełni funkcję doradczą dla pracodawcy w zakresie BHP oraz kontroluje wykonanie wszelkich zadań z tego zakresu. Jednocześnie składa się ona z kilku szczebli i stanowisk, z których każde ma ściśle określone uprawnienia. Stanowiska mogące tworzyć służbę BHP przedstawione zostały w poniżej:
Inspektor do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy – wymaga co najmniej zawód technika bezpieczeństwa i higieny pracy
Starszy inspektor do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy – wymaga
• zawód technika bezpieczeństwa i higieny pracy i co najmniej trzyletni staż pracy w służbie BHP, lub,
• wyższe wykształcenie o kierunku lub specjalności w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, lub
• ukończone studia podyplomowe w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy
Specjalista do spraw bezpieczeństwa higieny pracy – wymaga
• wyższe wykształcenie o kierunku lub specjalności w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy i co najmniej roczny staż pracy w służbie BHP, lub
• ukończone studia podyplomowe w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy i co najmniej roczny staż pracy w służbie BHP
Starszy specjalista do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy -wymaga
• wyższe wykształcenie o kierunku lub specjalności w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy i co najmniej trzyletni staż pracy w służbie BHP, lub
• ukończone studia podyplomowe w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy i co najmniej trzyletni staż pracy w służbie BHP
Główny specjalista do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy– wymaga
• wyższe wykształcenie o kierunku lub specjalności w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy i co najmniej pięcioletni staż pracy w służbie BHP, lub
• ukończone studia podyplomowe w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy i co najmniej pięcioletni staż pracy w służbie BHP
Wraz z nabywanym doświadczeniem w służbie BHP zdobywa się wyższe tytuły. Jednoosobowa komórka BHP może być prowadzona przez Inspektora BHP, jednak do prowadzenia komórki wieloosobowej musi być zatrudniona osoba posiadająca tytuł co najmniej Specjalisty ds. BHP.
Należy nadmienić, iż oprócz funkcji doradczych, opiniodawczych i kontrolnych służba BHP posiada uprawnienia władcze na przykład do odsuwania pracowników, którzy wykonują prace wzbronione. Pełen zakres uprawnień służby BHP określony został w § 3 wyżej wymienionego rozporządzenia w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy.
Mini-słowniczek BHP – terminy dla kursantów
| Termin | Opis |
|---|---|
| BHP (Bezpieczeństwo i Higiena Pracy) | Zasady i przepisy chroniące życie i zdrowie pracowników w miejscu pracy. |
| Ryzyko zawodowe | Możliwość wystąpienia wypadku lub choroby związanej z pracą. |
| Ocena ryzyka | Identyfikacja zagrożeń i określenie prawdopodobieństwa oraz skutków ich wystąpienia. |
| Instrukcja BHP | Dokument opisujący bezpieczny sposób wykonywania zadań lub obsługi sprzętu. |
| Środki ochrony indywidualnej (ŚOI) | Sprzęt chroniący pracownika przed zagrożeniami, np. kaski, rękawice, okulary. |
| Wypadek przy pracy | Nagłe zdarzenie w miejscu pracy powodujące uraz lub śmierć. |
| Choroba zawodowa | Schorzenie powstałe wskutek wykonywanej pracy lub warunków w niej panujących. |
| Inspektor BHP / Specjalista BHP | Osoba odpowiedzialna za wdrażanie i kontrolę zasad BHP w firmie. |
| Szkolenie BHP | Obowiązkowe zajęcia wprowadzające pracowników w zasady bezpieczeństwa i higieny pracy. |
| Tablice i znaki BHP | Graficzne oznaczenia wskazujące zagrożenia, nakazy lub zakazy. |
| Procedura bezpieczeństwa | Ustalone kroki i działania mające na celu bezpieczne wykonywanie pracy. |
| Audyt BHP | Systematyczna kontrola przestrzegania przepisów i standardów bezpieczeństwa. |
| Instrukcja stanowiskowa | Szczegółowa instrukcja dla pracowników dotycząca bezpiecznego wykonywania pracy na konkretnym stanowisku. |
| Ryzyko chemiczne | Zagrożenia zdrowia wynikające z kontaktu z substancjami chemicznymi. |
| Ryzyko biologiczne | Zagrożenia zdrowia spowodowane przez mikroorganizmy, wirusy lub kontakt z materiałem biologicznym. |
| Ryzyko fizyczne | Zagrożenia wynikające z hałasu, drgań, promieniowania lub skrajnych temperatur. |
| Ryzyko ergonomiczne | Zagrożenia wynikające z niewłaściwej organizacji pracy lub złej postawy ciała przy wykonywaniu zadań. |
| Środki ochrony zbiorowej (ŚOZ) | Rozwiązania techniczne i organizacyjne zmniejszające ryzyko dla wszystkich pracowników, np. barierki, wentylacja. |
| Apteczka pierwszej pomocy | Wyposażenie niezbędne do udzielenia pierwszej pomocy w nagłych wypadkach. |
| Ewakuacja | Zorganizowane opuszczenie miejsca pracy w sytuacji zagrożenia. |
| Procedura pierwszej pomocy | Zasady udzielania pomocy osobom poszkodowanym w wypadku lub nagłym zachorowaniu. |
| Ochrona przeciwpożarowa | Zasady i środki mające na celu zapobieganie pożarom i ograniczenie ich skutków. |
| Pracodawca | Osoba lub podmiot odpowiedzialny za zapewnienie bezpiecznych warunków pracy. |
| Pracownik | Osoba wykonująca pracę i obowiązana do przestrzegania zasad BHP. |
| Świadectwo BHP / Certyfikat szkolenia | Dokument potwierdzający ukończenie szkolenia i znajomość zasad bezpieczeństwa. |